Jak porównujemy ryczałt, liniowy i skalę
Dla każdej formy liczymy cały rok według parametrów 2026 i kwot netto (bez VAT): na rękę = przychód minus koszty minus składki ZUS minus składka zdrowotna minus podatek. Składki społeczne są takie same w każdej formie, więc o wyniku decydują podatek i składka zdrowotna.
- Skala podatkowa: dochód to przychód minus koszty (Fundusz Pracy liczymy jako koszt). Od dochodu odejmujemy składki społeczne. Podatek to 12% minus 3600 zł kwoty zmniejszającej (efekt kwoty wolnej 30 000 zł), a nadwyżka ponad 120 000 zł jest opodatkowana stawką 32% (art. 27 ust. 1 ustawy o PIT). Składka zdrowotna: 9% tej samej podstawy, nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie, i nie da się jej odliczyć ani wrzucić w koszty.
- Podatek liniowy: 19% od dochodu po odjęciu składek społecznych i zapłaconej składki zdrowotnej (art. 30c ustawy o PIT). Składka zdrowotna to 4,9% dochodu, minimum 432,54 zł miesięcznie. Odliczyć albo zaliczyć do kosztów można jej najwyżej 14 100 zł w 2026 roku.
- Ryczałt: podatek od przychodu, koszty go nie obniżają. Od przychodu odejmujemy składki społeczne i 50% zapłaconej składki zdrowotnej (art. 11 ust. 1 i 1a ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Składka zdrowotna jest stała i zależy od progu rocznego przychodu pomniejszonego o składki społeczne.
Parametry na 2026 rok
| Parametr | Wartość 2026 |
|---|---|
| Skala: stawki, próg, kwota wolna | 12% i 32%, próg 120 000 zł, kwota wolna 30 000 zł |
| Podatek liniowy | 19%, zdrowotna 4,9%, limit odliczenia zdrowotnej 14 100 zł |
| Minimalna składka zdrowotna (skala, liniowy) | 432,54 zł/mies. (9% z 4806 zł) |
| Ryczałt: przychód do 60 000 zł | 498,35 zł/mies. |
| Ryczałt: przychód 60 000–300 000 zł | 830,58 zł/mies. |
| Ryczałt: przychód powyżej 300 000 zł | 1495,04 zł/mies. |
| Pełny ZUS (podstawa 5652 zł) | 1926,76 zł/mies. z chorobowym, 1788,29 zł bez |
| Preferencyjny ZUS (podstawa 1441,80 zł) | 456,18 zł/mies. z chorobowym, 420,86 zł bez |
| Ulga na start (pierwsze 6 miesięcy) | 0 zł składek społecznych, zdrowotna płatna |
Progi ryczałtu liczy się od 9228,64 zł, czyli przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2025 roku (60%, 100% i 180% tej kwoty, razy 9%). W pełnym ZUS 138,47 zł to Fundusz Pracy: na skali i liniowym jest kosztem, na ryczałcie nie obniża podatku.
Jaka stawka ryczałtu dla fachowca?
- 5,5%: roboty budowlane z działów 41–43 PKWiU, czyli m.in. remonty, wykończenia, instalacje elektryczne i hydrauliczne, dekarstwo, a także przewóz ładunków autem o ładowności powyżej 2 ton (art. 12 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o ryczałcie).
- 8,5%: usługi, które nie mają osobnej stawki: sprzątanie, konserwacje i przeglądy, przewóz autem do 2 ton, w tym typowe przeprowadzki busem (art. 12 ust. 1 pkt 5 lit. a).
- 3%: handel, np. sama sprzedaż materiałów lub urządzeń bez montażu. 12%: m.in. usługi IT, np. programowanie.
O stawce decyduje klasyfikacja PKWiU konkretnej usługi, a nie kod PKD w CEIDG. Przy robociźnie na materiale klienta interpretacje podatkowe bywają różne (część wskazuje 5,5%, część 8,5%). W razie wątpliwości zapytaj księgową albo wystąp o interpretację indywidualną.
Co się zmieniło w składce zdrowotnej w 2026
Ustawa z 2025 roku, która miała obniżyć składkę zdrowotną przedsiębiorców od 2026 roku, została zawetowana przez Prezydenta, więc zasady liczenia (9%, 4,9%, progi ryczałtu) się nie zmieniły. Skończyła się natomiast jednoroczna obniżka z 2025 roku: minimalna składka na skali i liniowym znowu liczy się od pełnej płacy minimalnej, więc od lutego 2026 roku wynosi 432,54 zł zamiast 314,96 zł (za styczeń 2026 obowiązywała jeszcze stara kwota). Liczymy 12 miesięcy po 432,54 zł, czyli pełny rok składkowy od lutego 2026 do stycznia 2027.
Uproszczenia
- Liczymy jak w rozliczeniu rocznym: jeden rok, bez zaliczek miesięcznych i bez zaokrągleń do pełnych złotych. Roczna zdrowotna na skali i liniowym to procent dochodu, ale nie mniej niż 12 minimalnych składek.
- Pomijamy wspólne rozliczenie z małżonkiem i ulgi (na dzieci, IKZE, termomodernizacyjną, darowizny). Wspólne rozliczenie jest możliwe tylko na skali, więc przy niskich dochodach małżonka skala może wypaść korzystniej, niż pokazuje wynik.
- Nie liczymy Małego ZUS Plus (zależy od dochodu z poprzedniego roku), składki wypadkowej innej niż 1,67% ani sprzedaży środków trwałych.
- Wariant „ulga na start” liczy 0 zł składek społecznych przez cały rok. Ulga trwa 6 pełnych miesięcy, więc gdy obejmuje tylko część roku, realny wynik leży między tym wariantem a preferencyjnym ZUS.
- Cały przychód opodatkowujemy jedną stawką ryczałtu. Przy usługach z różnymi stawkami (np. montaż 5,5% i serwis 8,5%) wynik jest przybliżony.
- Nie sprawdzamy, czy możesz wybrać daną formę: ryczałt ma limit 2 mln euro przychodu z poprzedniego roku, a przy usługach dla byłego pracodawcy obowiązują ograniczenia.
Powiązane cenniki i poradniki
- Jak prowadzić firmę jednoosobową: wyceny, oferty i klienci
- Jak nie zaniżać cen usług: dlaczego to robisz i jak przestać
- Marża na usługach: jak liczyć? Wzór i przykład z remontu
Najczęstsze pytania
Co się bardziej opłaca fachowcowi w 2026: ryczałt, liniowy czy skala?
Przy niskich kosztach i stawce ryczałtu 5,5% lub 8,5% zwykle wygrywa ryczałt, bo podatek jest niski, a składka zdrowotna stała. Liniowy zaczyna się opłacać przy wysokich dochodach i dużych kosztach, np. gdy kupujesz dużo materiału na siebie. Skala wygrywa przy niskim dochodzie, bo działa kwota wolna 30 000 zł. Wpisz swoje liczby, bo różnica potrafi wynosić kilka tysięcy złotych rocznie.
Ile wynosi składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 roku?
498,35 zł miesięcznie przy przychodzie do 60 000 zł rocznie, 830,58 zł przy przychodzie od 60 000 do 300 000 zł i 1495,04 zł powyżej 300 000 zł. Przychód do progu pomniejsza się o zapłacone składki społeczne. Połowę zapłaconej składki zdrowotnej odliczasz od przychodu przed naliczeniem ryczałtu.
Do kiedy można zmienić formę opodatkowania?
Oświadczenie składasz w CEIDG albo w urzędzie skarbowym do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy przychód w roku. W praktyce większość fachowców musi zdecydować do 20 lutego. Wybrana forma obowiązuje przez cały rok.
Czy na ryczałcie mogę odliczyć koszty, np. materiał i paliwo?
Nie. Ryczałt płacisz od przychodu, więc koszty nie obniżają podatku ani składki zdrowotnej. Dlatego przy dużych zakupach materiału na własny rachunek ryczałt traci przewagę i warto porównać go z podatkiem liniowym albo skalą.
Wynik jest orientacyjny: to widełki rynkowe na 2026 rok (stan: wrzesień 2026), a nie oferta. Ostateczną cenę ustala wykonawca po oględzinach.